Druk TPU w FDM — prędkości, retrakcja, wilgoć i prowadnica

TPU to jedyny filament, który „psuje” dobre profile: to, co w PLA działa od pierwszego startu, w gumie daje zator, falę na ścianach albo pęcherze. Sekret nie leży w temperaturze (210–230°C, jak PETG), tylko w trzech rzeczach: prędkości podawania, retrakcji i ścieżce prowadnicy. Poniżej wartości, którymi drukujemy elementy użytkowe — od uszczelek po gumowe nóżki i zderzaki dronów.

Direct czy bowden — to decyduje, czy w ogóle wydrukujesz

W bowdenie gumowy filament ściska się jak sprężyna: cofnięcie retrakcji ginie w odkształceniu łuku, zamiast dotrzeć do strefy topnienia, a agresywne kółka zjadają średnicę. Zasada jest prosta: TPU 95A i twardsze da się jeszcze wydrukować bowdenem — z wyłączoną retrakcją i prędkościami do 15 mm/s. TPU 85A i miększe praktycznie tylko na direct drive (Bambu A1/P1S, Ender 3 V3 ze Sprite, Prusa MK4, Voron). Masz bowden i „musisz” 85A? Ustaw retrakcję 0,0 mm, 10–15 mm/s i licz się z niciami — to ograniczenie układu, nie Twoich rąk.

Prędkości, retrakcja i flow — tabela startowa

Wilgoć — cichy zabójca gumy

TPU chłonie wodę szybciej niż nylon: rozpakowana szpula zostawiona na dwa tygodnie na stole łapie tyle wilgoci, że druk „strzela”, a powierzchnia wychodzi jak skórka pomarańczy. Susz: 45°C, 4–6 h w suszarce do filamentu — wyżej guma mięknie i zwoje scalają się w placek. Test bez suszarki: świeżo otwarta szpula vs ta sprzed dwóch tygodni — jeśli strzelanie i pęcherze znikają, problem był wilgotnościowy, nie w profilu.

Prowadnica i ekstruder — połowa sukcesu

• Ścieżka najkrótsza i prosta: każdy ostry łuk na drodze do hotendu mnoży siły ściskające. Systemy AMS/multi-material z wieżami zwykle nie obsługują TPU — sprawdź kartę produktu.
• Docisk kół: zmniejsz o ~30% względem PLA. Za mocny docisk spłaszcza filament w kanale i średnica „na wyjściu” spada — ekstruder podaje za mało, mimo dobrych parametrów.
• Kółka: gładkie łożyskowane albo z drobnym karbowaniem; agresywne zębate nacinają gumę i robią ścier, który potem zatyka dyszę.
• Limit objętościowy: realnie ~4–8 mm³/s dla 95A. Jeśli ściany się „rozjeżdżają”, a warstwa topu jest puchata — to nie profil, tylko fizyka limitu flow.

Pierwszy udany wydruk: protokół

1. Wysusz szpulę 4 h w 45°C, załóż na direct drive.
2. Ustaw start z tabeli dla Twojej twardości, wydrukuj waliec 20×20×10 mm i „klucz 6 mm”.
3. Fala na ścianach (wobble) = za szybko −5 mm/s. Dziury w topie = za zimno +5°C albo flow +1%. Nici = retrakcja +0,2 mm, ale przy górnym limencie tabeli.
4. Wydruki użytkowe trzymają wymiar ±0,2 mm dopiero po 2. korekcie — guma pracuje, mierz na zimno.

Zasada z pracowni: TPU nie wybacza ambicji. 20 mm/s to nie wstyd — przy gumie to i tak dwa razy szybciej niż „na czuja” po pierwszym nieudanym wydruku.

Najczęściej zadawane pytania

Wydruki w TPU jako uszczelki — szczelne między warstwami?

Tak, ale tylko szeroka linia i flow ~100–102%: kanał między ścieżkami uszczelnia się sam pod dociskiem. Orientuj część tak, by siła ściskająca była prostopadła do warstw.

Da się skleić TPU?

Cyjanoakrylat trzyma słabo (odkształcenie zrywa spoinę). Najlepiej kontaktowy klej poliuretanowy albo zgrzewanie na gorąco.

Dysza 0,6 do guma — sens?

Tak: więcej materiału na przejazd, wyższy limit flow. Utrzymaj prędkości z tabeli i licz się z wolniejszym wykończeniem detali.

Dlaczego mój wydruk „puchnie” na krawędziach?

Nadciśnienie w komorze topnienia przez za szybkie podawanie miękkiego filamentu. Obniż prędkość o 20% i wyzeruj retrakcję — to zwykle kończy sprawę.