Podkład i malowanie PLA — od szlifowania po lakier, krok po kroku

Sam wydruk PLA nigdy nie wygląda jak produkt: widać warstwy, a farba kładzie się na nich „paskami”. Gładki lakier robi się podkładem, nie farbą — poniżej pełna procedura, którą stosujemy do prototypów wystawowych: gradacje papieru, czasy schnięcia i konkretne produkty, bez marketingowego lania wody.

Krok 1: szlifowanie — warstwy znikają pod ziarnem

PLA jest miękkie i zapycha papier szybciej niż drewno, więc od gradacji 400 pracujemy na mokro. Nie przeskakuj o dwie gradacje naraz: rysa po 120 nie zejdzie na 600 — wyjdzie dopiero spod lakieru, gdzie widać ją dwa razy lepiej.

Krok 2: podkład — sprayfiller albo szpachla natryskowa

Zadanie podkładu: wypełnić mikroory po szlifie i zrównać chłonność powierzchni. Z daleka wystarczy akrylowy sprayfiller (np. Xantex 710 lub równoważny podkład akrylowy w sprayu — 2–3 cienkie warstwy, 15–20 min przerwy, suszenie 2 h w 20°C). Elementy oglądane z bliska i krawędzie: szpachla natryskowa (Xantex 730), 2–3 warstwy cienko, potem szlif 600 na mokro. Grube „łaty” pękają, bo PLA pracuje pod ciepłem bardziej niż szpachla.

Krytyczne dla PLA: temperatura mięknięcia to ~55–60°C. Nie susz elementów ciepłym powietrzem powyżej 45°C i nie zostawiaj ciemnego lakieru na parapecie w słońcu — wydruk odkształci się razem z powłoką.

Krok 3: baza — akryl

Akryl w sprayu lub aerografem: 2–3 warstwy po 10–15 min przerwy. Ciemne kolory kryją po drugiej warstwie; jasne na ciemnym podkładzie potrzebują białej „podbitki”. Warstwa kładziona „na mokro, grubo” = zacieki do zrywki i restartu. Ostatnia warstwa bazy: pełne utwardzenie 24 h, zanim zamalujesz czymkolwiek innym (albo lakier „na mokro” w oknie do 4 h przy tym samym systemie akrylowym).

Krok 4: lakier — mat czy połysk?

Mat akrylowy maskuje niedoskonałości szlifu, ale ściera się na krawędziach i w uchwytach. Połysk akrylowy jest ładny i kruchy. Poliuretan 2K w sprayu (lakier samochodowy z utwardzaczem) — najlepsza odporność na zarysowania i chemię; wymaga 18–25°C, 2–3 warstw i pełnych 72 h do twardego finiszu. Utwardzacz aktywny jest ~2 h od zmieszania — mieszaj na jedno podejście.

BHP w dwóch zdaniach

Maska A2 + rękawice nitrylowe przy natrysku, wentylacja albo kabina z wyciągiem przy 2K. Pyłu z szlifowanego PLA nie wdychaj: na sucho tylko z maską P2 — mikroplastik z płuc nie wyjdzie sprężonym powietrzem.

Zasada z pracowni: gładkość rodzi się na etapie podkładu. Jeśli po gruncie widać rysę — po lakierze widać ją dwa razy bardziej.

Najczęściej zadawane pytania

Czy sprayfiller „gryzie” PLA?

Rozpuszczalniki alifatyczne są dla PLA łagodne, ale agresywne rozpuszczalniki w tanich podkładach potrafią zmiękczać cienkie ścianki. Zawsze test na resztkach podpór z tego samego cięcia, nie na elemencie.

Pędzel zostawia smugi — co robić?

Akryl + szeroki syntetyk + drugie, lżejsze pociągnięcie „na wykończenie”, albo aerograf. Smugi to zwykle za gruba warstwa, nie zły pędzel.

Czy bez szlifowania da się obejść?

Wyłącznie przy częściach technicznych, które mają być czarne matowe i grube — podkład i tak musi mieć „co” złapać, inaczej schodzi płachtami.

Jak maskować otwory i gwinty?

Taśma modelarska o niskiej kleistości (Tamiya, 3M delikatna) i „wkręty” z maskownicy w otworach. Świeży lakier zrywa zwykłą taśmę malarską razem z bazą.